واجبات نماز

baran · مدیر بخش

واجبات نماز
1- تکبيرات انتقال از رکني به رکني ديگر و گفتن (سمع الله لمن حمده ربنا و لک الحمد):
از ابوهريره رضي الله عنه روايت است : (ان رسول اللهr إذا قام إلي الصلاة يکبر حين يقوم، ثم يکبر حين يرکع، ثم يقول : سمع الله لمن حمده، حين يرفع صلبه من الرکعة، ثم يقولو هوقائم : ربنا لک الحمد، ثم يکبر حين يهوي، ثم يکبر حين يرفع رأسه، تم يکبر حين يسجد، ثم يکبر حين يرفع رأسه، ثم يفعل ذلک في الصلاة کلها حتي يقضيها، و يکبر حين يقوم من الثنتين بعد الجلوس)[1]. «پيامبرr وقتي که مي‌خواست نماز بخواند، هنگامي که مي‌ايستاد مي‌فرمود : الله اکبر، سپس وقتي به رکوع مي‌رفت، الله أکبر مي‌گفت و هنگام بلند شدن از رکوع مي‌فرمود : سمع الله لمن حمده و وقتي راست مي‌ايستاد مي‌فرمود : ربنا لک الحمد. سپس وقتي براي سجده فرود مي‌آمد مي‌فرمود الله اکبر، و وقتي سرش را از سجده بلند مي‌کرد و مي‌فرمود الله اکبر و وقتي به سجده مي‌رفت مي‌فرمود : الله اکبر و وقتي سرش را بلند مي‌کرد و مي‌فرمود الله اکبر سپس اين کار را تا پايان نمازش انجام مي‌داد و پس از تشهد اول، هنگام بلند شدن به رکعت سوم الله اکبر مي‌گفت. پيامبرr در حديثي ديگر فرموده است : (صلوا کما رأيتموني أصلي)[2]«نماز بخوانيد همانطور که مرا ديديد نماز مي‌خوانم».
و به کسي که نمازش را بد خوانده بود دستور داد که در بين ارکان نماز الله اکبر بگويد و فرمود : (إنه لاتتم صلاة لأحد من الناس حتي يتوضا فيضع الوضوء – يعني مواضعه – ثم يکبر و يحمد الله عزوجل ويثني عليه، و يقرأ بما شاء من القرآن ثم يقول : الله اکبر، ثم يسجد حتي تطمئن مفاصله، ثم يقول : الله أکبر، و يرفع رأسه حتي يستوي قاعدا، ثم يقول : الله أکبر، ثم يسجد حتي تطمئن مفاصله .. ثم يرفع رأسه فيکبر، فإذا فعل ذلک فقد تمت صلاته)[3] «نماز هيچ يک از مردم کامل نمي‌شود مگر اينکه به خوبي وضو بگيرد (يعني به خوبي اعضاي وضويش را بشويد) سپس الله اکبر بگويد و حمد و ثناي خدا را به جاي آورد و هر اندازه که خواست قرآن بخواند، سپس الله أکبر گفته، به رکوع رود بطوريکه مفاصلش آرام گيرند، سپس سمع الله لمن حمده بگويد بطوريکه راست بايستد، سپس الله أکبر گفته و به سجده برود بطوريکه مفاصلش آرام گيرند، سپس الله أکبر بگويد و سرش را (از سجده) بلند کند بطوريکه راست بنشيند سپس الله أکبر بگويد و (دوباره) سجده کند بطوريکه مفاصلش آرام گيرند سپس سرش را بلند کند و الله أکبر بگويد و وقتي که اين کارها را انجام داد نمازش کامل شده است».
2- تشهد اول :
از ابن مسعودt روايت است که رسول اللهr فرمود :
(إذا قعدتم في کل رکعتين فقولوا : التحيات لله، و الصلوات و الطيبات، السلام عليک أيها النبي و رحمة الله و برکاته، السلام علينا و علي عباده الله الصالحين، أشهد أن لا إله إلا الله، و أشهد أن محمدا عبده و رسوله، ثم ليتخير أحدکم من الدعاء أعجبه إليه، فليدع به ربه عزوجل)[4] «در هر دو رکعت که نشستيد بگوييد : سلام، دعا و هر کلام پاکي به خداوند متعال اختصاص دارد، سلام خدا بر شما باد اي پيامبر خدا، سلام بر ما و بر بندگان صالح خدا، شهادت مي‌دهم که هيچ معبود بر حقي غير از الله نيست و شهادت مي‌دهم که محمد بنده و فرستاده اوست. سپس هر دعايي را که دوست دارد انتخاب کند و با آن پروردگارش را بخواند».
و پيامبرr به کسي که نمازش را به صورت ناصحيح خوانده بود دستور داد که تشهد اول را بخواند و فرمود : (فإذا جلست في وسط الصلاة فاطمئن و افترش فخذک اليسري ثم تشهد)[5] «وقتي که در وسط نماز نشستي آرام بگير و پاي چپت را پهن کن (و روي آن بنشين) سپس تشهد بخوان».
3- بر نمازگزار واجب است که در وقت نماز خواندن، ستره‌اي در جلوي سجده‌گاهش قرار دهد تا مانع عبور ديگران از جلو نمازگزار و مانع نگاه کردن او به آن سوي ستره شود:
از سهل بن ابي حثمه روايت است که پيامبرr فرمود :
(إذا صلي أحدکم فليصل إلي سترة، وليدن منها، لايقطع الشيطان عليه صلاته).[6]
«هرگاه يکي از شما خواست نماز بخواند، رو به ستره نماز بخواند و به آن نزديک شود تا شيطان نمازش را قطع نکند».
از ابن عمر روايت است که پيامبر خداr فرمود : (لاتصل إلا إلي سترة، ولاتدع أحدا يمر بين يديک، فإن أبي فلتقاتله، فإن معه القرين)[7] «نماز نخوان مگر رو به ستره و به کسي اجازه نده که از جلوي نماز شما عبور کند و اگر اصرار بر عبور (از جلو نمازت) کرد با او بجنگ چون شيطان با اوست».
ستره، با ديوار يا ستون يا عصايي که در زمين فرو برده شده و يا وسيله‌ي سواري (مانند شتر را) اگر در مقابل خود قرار دهد و نماز بخواند تحقق پيدا مي‌کند، و کمترين اندازه ستره شرعي به اندازه پشتي پالان شتر است.(*)
به دليل حديث موسي بن طلحه که از پدرش روايت کرده : پيامبرr فرمود :
(إذا وضع أحدکم بين يديه مثل مؤخرة الرحل فليصل، و لايبال من مر وراء ذلک)[8] «هرگاه يکي از شما چيزي به اندازه پشتي پالان شتر را روبروي خود قرار دهد نمازش را بخواند و کسي که از آنسوي آن عبور مي‌کند توجه نکند».
[1]) متفق عليه : خ (289/272/2)، م (392-28-/293/1)، نس (233/2).

[2]) صحيح : [الإرواء 262]، خ (631/111/2).

[3]) صحيح : [ص. د 763]، د (842/99 و 100/3).

[4]) صحيح : [الإرواء 336]، نس (238/2).

[5]) صحيح : [ص. د 766]، د (845/102/3).

[6]) صحيح [ص. نس 722]، کم (251/1)، اين لفظ مستدرک حاکم است، د (681/388/2)، نس (62/2)، ابوداود و نسائي اين حديث را با لفظ «إذا صلي أحدکم إلي سترة ...» روايت کرده‌اند.

[7]) صحيح : [صفة الصلاة 62]، خز (800/9/2).
*) پشتي پالان شتر به اندازه يک ذراع مي‌باشد يعني ارتفاع ستره بايد از يک ذراع کمتر نباشد «مترجم».

[8]) صحيح : [مختصر م 339]، م (449/358/1)، ت (334/210/1)، د (671/380/2) بنحوه.

منبع سایت عقیده و اهل سنت